Quán ăn nhỏ thường tuyển người theo kiểu ai giới thiệu thì nhận, rồi ba tuần sau thấy không hợp mà ngại nói. Chi phí của việc đó lớn hơn nhiều người nghĩ.
Một quy trình tuyển đơn giản nhưng rõ ràng tiết kiệm được rất nhiều phiền phức.
Viết mô tả công việc trước
Ghi rõ vị trí làm gì. Liệt kê việc cụ thể.
Ghi giờ làm và ca. Ca gãy hay ca liền.
Ghi ngày nghỉ. Quán ăn hay làm cuối tuần.
Ghi mức lương và cách tính. Rõ ràng từ đầu.
Ghi các khoản kèm theo. Ăn ca, thưởng.
Ghi yêu cầu sức khoẻ. Đứng nhiều, bê nặng.
Ghi yêu cầu giấy khám sức khoẻ. Theo quy định.
Ghi đặc thù quán chay. Không dùng hành tỏi chẳng hạn.
Ghi có phải làm ngày rằm không. Rất quan trọng ở quán chay.
Ghi cơ hội học nghề. Nếu có.
Viết ngắn gọn một trang. Không viết hoa mỹ.
Đưa cho người đang làm đọc. Xem có đúng thực tế không.
Dùng lại cho lần tuyển sau. Sửa dần.
Mô tả việc trung thực giúp người không hợp tự loại mình từ đầu, và đó là cách tiết kiệm thời gian tốt nhất cho cả hai bên. Đừng tô hồng.
Tìm người ở đâu
Giới thiệu từ người đang làm. Kênh tốt nhất.
Có thưởng giới thiệu. Khuyến khích.
Nhưng vẫn phỏng vấn như thường. Không nhận vì nể.
Dán tin tuyển ngay tại quán. Người trong khu thấy.
Người ở gần thì đi làm đều hơn. Yếu tố thực tế.
Nhóm cộng đồng khu vực. Hiệu quả với quán nhỏ.
Trang tuyển dụng ngành dịch vụ. Nhiều ứng viên hơn.
Nhóm của người ăn chay. Có thể tìm được người hợp.
Trường nghề nấu ăn. Cho vị trí bếp.
Sinh viên cho ca bán thời gian. Nếu khu có trường.
Giữ danh sách người từng ứng tuyển. Gọi lại khi cần.
Tuyển trước khi thật sự thiếu. Đừng tuyển lúc cấp bách.
Tuyển lúc gấp thì dễ nhận bừa. Sai lầm phổ biến.
Nguồn giới thiệu từ người đang làm cho tỉ lệ thành công cao nhất, nhưng vẫn phải qua đúng quy trình như mọi ứng viên. Không có ngoại lệ.
Phỏng vấn thực tế
Hỏi về công việc trước đó. Làm gì, bao lâu.
Hỏi vì sao nghỉ chỗ cũ. Nghe cách họ kể.
Hỏi giờ giấc có phù hợp không. Rất quan trọng.
Hỏi nhà cách quán bao xa. Ảnh hưởng đi làm đều.
Hỏi có làm được ngày rằm không. Quán chay cần.
Hỏi có làm được ngày lễ không. Cùng lý do.
Nói rõ công việc vất vả. Đứng nhiều, nóng, vội.
Xem phản ứng của họ. Thật thà hay né.
Cho làm thử một việc nhỏ. Thái rau, bưng bê.
Quan sát cách họ cầm dao. Biết ngay có nghề không.
Quan sát sự gọn gàng. Chỉ dấu quan trọng.
Hỏi họ có câu hỏi gì không. Người quan tâm sẽ hỏi.
Ghi lại nhận xét ngay sau phỏng vấn. Quên rất nhanh.
Mười lăm phút cho làm thử nói lên nhiều hơn nửa tiếng hỏi đáp, nên đừng bỏ bước đó. Luôn cho làm thử.
Thử việc có khung rõ ràng
Thoả thuận thời gian thử việc. Theo quy định pháp luật.
Hỏi kế toán hoặc tư vấn về quy định. Thời hạn và mức lương thử việc.
Ghi rõ bằng văn bản. Tránh hiểu nhầm.
Nói rõ sẽ đánh giá cái gì. Tiêu chí cụ thể.
Đúng giờ và đi làm đều. Tiêu chí đầu tiên.
Học việc nhanh hay chậm. Tiêu chí thứ hai.
Sạch sẽ và cẩn thận. Tiêu chí thứ ba.
Hoà đồng với đội. Tiêu chí thứ tư.
Giao người kèm cụ thể. Không để tự bơi.
Nói chuyện sau tuần đầu. Góp ý sớm.
Nói thẳng khi chưa đạt. Cho cơ hội sửa.
Đánh giá cuối kỳ thử việc. Quyết định rõ ràng.
Nếu không hợp thì nói sớm. Đừng kéo dài.
Kéo dài một người không hợp vì ngại nói là điều gây hại cho cả người đó lẫn cả đội. Nói sớm và tử tế.
Hồ sơ và nghĩa vụ
Giấy tờ tuỳ thân. Kiểm bản gốc.
Giấy khám sức khoẻ. Theo quy định với người làm thực phẩm.
Hợp đồng lao động. Hỏi kế toán về loại phù hợp.
Bảo hiểm theo quy định. Nghĩa vụ bắt buộc.
Hỏi cơ quan chức năng hoặc kế toán. Không tự suy diễn.
Quy định thay đổi theo thời gian. Cập nhật.
Lưu hồ sơ từng người. Một cặp riêng.
Ghi ngày bắt đầu làm. Tính thâm niên.
Ghi mức lương và các lần điều chỉnh. Minh bạch.
Ghi ngày nghỉ phép đã dùng. Theo dõi.
Ghi các khoá đào tạo đã qua. Kể cả tập huấn vệ sinh.
Giữ hồ sơ theo thời hạn quy định. Hỏi kế toán.
Bảo mật thông tin cá nhân. Không để lung tung.
Bài này nói về cách làm quản trị, còn nghĩa vụ pháp lý về lao động và bảo hiểm phải hỏi kế toán hoặc cơ quan chức năng. Nói rõ ranh giới.
Tuyển đúng người cho quán chay
Không bắt buộc phải là người ăn chay. Nhiều người làm tốt mà không ăn chay.
Nhưng phải tôn trọng đặc thù. Điều kiện bắt buộc.
Hiểu vì sao không dùng hành tỏi. Không cần đồng ý, chỉ cần làm đúng.
Không chê bai món chay trước khách. Quy tắc rõ ràng.
Không tranh luận về ăn chay với khách. Cùng lý do.
Biết trả lời khi khách hỏi thành phần. Đào tạo.
Không đoán khi không chắc. Hỏi bếp.
Người ăn chay hiểu khách hơn. Lợi thế thật.
Nhưng đừng lấy đó làm tiêu chí duy nhất. Tay nghề quan trọng hơn.
Hỏi xem họ có ngại làm đồ chay không. Thẳng thắn.
Nói rõ về ngày rằm rất bận. Trước khi nhận.
Nói rõ về tác phong ở khu gần chùa. Nếu quán ở đó.
Đào tạo về văn hoá phục vụ khách chay. Ngay tuần đầu.
Người hợp với quán chay là người làm đúng quy tắc và tôn trọng khách, không nhất thiết phải là người ăn chay. Chọn theo thái độ.
Sai lầm hay gặp
Tuyển lúc đã cấp bách. Nhận bừa.
Không viết mô tả công việc. Hiểu nhầm về sau.
Tô hồng công việc khi phỏng vấn. Người vào rồi nghỉ sớm.
Không nói rõ về ca gãy. Lý do nghỉ phổ biến.
Không nói rõ về ngày rằm. Đặc thù quán chay.
Không cho làm thử. Bỏ lỡ thông tin quan trọng nhất.
Nhận người quen vì nể. Khó quản lý.
Không có khung thử việc. Không đánh giá được.
Không góp ý trong thời gian thử việc. Người ta không biết mà sửa.
Kéo dài người không hợp. Hại cả đội.
Không làm hợp đồng. Rủi ro pháp lý.
Không yêu cầu khám sức khoẻ. Vi phạm quy định.
Không lưu hồ sơ. Rắc rối khi bị kiểm.
Tuyển kỹ một lần rẻ hơn nhiều so với tuyển vội rồi thay người sau ba tuần, cả về tiền lẫn về tinh thần cả đội. Dành thời gian cho khâu này.
